Yemeninin 'pabucu dama atıldı'

Karabük'ün Safranbolu ilçesinde kalan tek yemeni ustası engelli Erhan Başkaya (44), mesleğini yaşatmaya çalışıyor.     

 

Ahilik sisteminin başarıyla uygulandığı, 1661'de Yemeniciler Loncası kurularak 45 ustanın ordu için yemeni ürettiği Safranbolu'da, yemenicilik mesleği yok almak üzere.
     Yemeniciler Arastası'nda ustası Mustafa Öncül'ün 2007'de 69 yaşındayken ölmesinin ardından mesleği yaşatma mücadelesinde yalnız kalan Başkaya, ürünlerine ilginin her geçen gün azalmasında üzüntü duyuyor.
     Başkaya, erkek ve kadın yemenisinin 60-70 liradan sattığını, turistlerin yoğun olduğu dönem dışında da satış yapamadığını söyledi.
    

Yemeniciler Arastası'nda geçmişte 45 ustanın iş yerinin bulunduğunu anlatan Başkaya, ''Yemeniler artık evlerde süs eşyası ve terlik olarak kullanılıyor. Çarığa benzeyen yemeninin taban kısmı manda, üst kısımlarını da diğer büyük baş hayvanların derisinden yapıyorum. Yemeni kışın üşütmez, yazın da serin tutar. Bu el sanatının yok olmaması için çaba sarf ediyorum'' diye konuştu.
    

Ahilik'te bozuk ve hileli mal üreten esnafın sağ ayakkabısı çıkarılarak dükkanının çatısına atıldığını anlatan Başkaya, şöyle dedi:      ''Kötü esnaf böylece deşifre ediliyordu. 'Pabucu dama atılmak' deyimi de buradan geliyor. Herkes kimin iyi, kimin kötü ayakkabı ürettiğini biliyordu. Pabuçları dama atılan ayakkabıcı maddi kazançtan da oluyordu. Bu ceza bir süre sonra kaldırılırdı. Ahilik'teki bu geleneğin rivayete göre Safranbolu'daki yemeniciler arasından Anadolu'ya yaygınlaştığı söylenir. Yemenicilik geçmişte bu kadar önemli yer tutarken, şimdi gerçekten pabucumuz dama atıldı. Çünkü, müşterilerimiz yok denecek kadar az. Ben de buna dikkat etmek için iş yerimin damına yemeni attırdım.''
     
-''Yemeniciliğin pabucunu dama attırmayacağız''-
     
     Karabük İl Kültür ve Turizm Müdürü İbrahim Şahin de kaybolmaya yüz tutmuş meslekleri yaşatmak için çalışmalar yaptıklarını söyledi.
    

Safranbolu'da 1661'de yemeniciler loncası kurularak burada 45 esnafın üretim yaptığını anlatan Şahin, şunları kaydetti:
    

''Geçmişte ordunun en önemli ihtiyacı olan yemenilerde burada üretilmiş. Ahilik örgütlenmesi de burada uygulanmış. Ahilik siteminin kendi kurulları vardır. Günümüzün esnaf odalarına benzer bir işlevi olan Ahilik iyi ahlakın, doğruluğun, kardeşliğin, yardımseverliğin kısacası bütün güzel meziyetlerin birleştiği bir sosyoekonomik düzendir. Bu siteme göre de yemenicilerde hatalı mallar tespit edilir ve üreticisinin damına atılırmış. O esnafın pabucu dama atılarak cezalandırılırmış. Tabi şimdi ilçemizde bu işi yapan tek esnafımız kaldı. Bu esnafımızın iş yerini ayakta tutmanın yanı sıra gençlere mesleği öğretmesi için de kurslar düzenliyoruz. Yemenicilerin pabucunun dama atılmasına gönlümüz razı gelmez. Bu meslek yaşatılacaktır.''




AA