Kaset skandalının ardından CHP'nin başına geçen Kemal Kılıçdaroğlu'nun Alevilikte “önder” kabul edilen “Dede soyundan” geldiği ve kendisiyle yapılan bir röportajda, “Alevi dedesiyim ama bu makamı hiçbir zaman kullanmadım. Sakinliğim buradan aldığım terbiyeden kaynaklanıyor” dediği ortaya çıktı.
CHP'nin yeni Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun en kurultay sırasında ve sonrasında en büyük heyecan dalgasını memleketinde yaşattığı belirtiliyor. Öte yandan kaset skandalının ardından CHP'nin başına geçen Kemal Kılıçdaroğlu'nun Alevilikte “önder” kabul edilen “Dede soyundan” geldiği ve kendisiyle yapılan bir röportajda, “Alevi dedesiyim ama bu makamı hiçbir zaman kullanmadım. Sakinliğim buradan aldığım terbiyeden kaynaklanıyor” dediği ortaya çıktı.
DEDELİK MESELESİ
Kılıçdaroğlu'nun 29 Mart yerel seçimleri öncesinde bir gazeteciye yazılmamak şartıyla söylediği bu sözler, o dönem kısa süre içinde basın camiasında duyulunca, benzer bir soruyu Zaman'dan Nuriye Akman da sordu. Kılıçdaroğlu ona da, “Ben dede soyundan gelmekle beraber dedelik yapmadım. Dedelikte kendinizi o yola adamanız lazım. O zaman bürokrasiyi bırakmanız lazım. Dedelikte içinizde olağanüstü bir sevgi olmalı. Kesinlikle kin tutmamalısınız” diye cevap verdi. Akman'ın, “Öyle olmadığınız için mi dede olmadınız?” sorusuna ise Kılıçdaroğlu, “Hayır, ben öyleyim. Kimseye beddua etmiş değilim. Eğer bir yerde bir yanlışlık varsa önce kendimde kusur ve eksik aramaya çalışırım” dedi.
DERSİM KÖKENLİ ALEVİ KURULUŞLAR DA HEYECANA KATILDI
Öte yandan Kemal Kılıçdaroğlu'nun CHP'nin başına geçmesi, memleketi Tunceli'de büyük sevinçle karşılanırken, Tunceli kökenli Alevi kuruluşlar, yayın organları ve internet sitelerinde de bir heyecan dalgası meydana getirdi. Alevi camiada en önemli tartışma konusunun Kemal Kılıçdaroğlu olduğu belirtiliyor.
MEHDİ BEKLİYORDUK GANDİ GELDİ
Bağımsız iletişim ağı Bianet ile Kurdistan-aktuel.com'da yayımlanan Alevi yazar Hüseyin Aygün'un yazısında, şu ifadeler dikkat çekti: “Amerikalılar ‘we can' demişlerdi. Dersimliler şaşkın, umutsuz, cesur ve temkinli. Yüzyıllardır Mehdi yi bekliyorlar, ‘Mehdi gelecek, bizi kurtaracak'. Şimdilerde Mehdileri Gandi Kemal gibi. Mustafa Kemal in koltuğuna bir Alevi, hem de Kızılbaş Dersimli oturacak! Buna inanmıyorlar. ‘Baykal da oyun çok'. Kurban kesenler, dua edenler, mum yakanlar, adak adayanlar, ‘Alevi Vali yok, CHP'yi Alevilere vermezler' diyenler, ‘Dersimli hem de Pir geleneğinden' diyenler, ‘CHP'yi ancak hemşerimiz diriltir' lafları ve daha pek çok şey.”
“GANDİ KEMAL'DEN BEKLENTİLERİMİZ VE DERSİM'DEN SORULAR”
Hüseyin Aygün, yazısında, Kılıçdaroğlu'ndan beklentilerinin olduğunu ve ona Dersimlilerin soracağı sorular olduğunu dile getirerek, şunları belirtiyor: “1938 felaketinde ailesini kurşun ve sürgünlere veren Nazmiyeli Karabulut ailesinin oğlu Kemal Kılıçdaroğlu, Dersimlilere ne söyleyecek? Devlet adına -hadi devlet değil!-, CHP adına bir özür dileyecek mi? Buzdan adam Öymen CHP vitrininde bir ad olacak mı?Yıllarca ‘Ben Elazığlıyım', ‘Ben Erzincanlıyım' diyen Dersimliler ‘Ben Dersimliyim' diyebilecek mi? Ana dilleri olan Zazaca ve Kürtçe de isterlerse eğitim alabilecekler mi? Cemlerini-cemaatlerini ‘devlet korkusu' olmadan yapacaklar mı? Yüzyıllardır ‘Biz de İslamız, biz de Müslümanız' diyen Kızılbaşlar ‘Biz Kızılbaşız' diyerek dolaşabilecek mi? ‘Tuncelili', ‘Kızılbaş' diye -üstelik mahkeme kararına rağmen- hakim yapılmayan Tuncelili Mahir'in derdine deva bulacak mı? Ordudaki, emniyetteki, bürokrasideki Alevi karşıtlarını terbiye edecek mi?”
***
DEDELİK NEDİR?
Uluslararası Alevi kuruluşu Hakder'in “dedelik” kurumuyla ilgili görüşü şöyle: Sünniler ve Şiilerin camilerde Hocası veya İmamı, Hıristiyanların da kiliselerde papazları olduğu gibi, Alevi toplumunun da Dedeleri vardır. Dede Cem törenlerine önderlik eder, diğer bazı dinsel törenlerde görev yapar. Toplum tarafından saygı görür, birçok konuda ona danışılır. Yani Dede Alevi toplumunun sosyal ve manevi lideridir. Alevilikle ilgili bilgiler bugüne kadar dedelerle, babadan oğula (bazen kızına) aktarılarak ulaşmıştır. Devlet tarafından otoriteye karşı bir tehdit olarak görüldüğü veya aşırı dinci gruplarca dinsizlik sayıldığı için Alevilik eskiden gizli tutulurdu. Son birkaç yıldan beri birçok Alevi dernek ve kurumlarının kurulmasıyla birlikte, Alevilikle ilgili bilgilerin Dedelere, Dede çocuklarına ve yeni nesillere aktarılmasına çaba sarf edilmektedir. Alevi toplumu ve kurumları günümüzde Dedelik yapacak kişilerin kaliteli ve bilgili olmaları koşulunu öne sürmektedirler. Dedelik soydan sürmesi kuralı vardır. Yani babadan oğula geçmektedir.”
DEDELİK MESELESİ
Kılıçdaroğlu'nun 29 Mart yerel seçimleri öncesinde bir gazeteciye yazılmamak şartıyla söylediği bu sözler, o dönem kısa süre içinde basın camiasında duyulunca, benzer bir soruyu Zaman'dan Nuriye Akman da sordu. Kılıçdaroğlu ona da, “Ben dede soyundan gelmekle beraber dedelik yapmadım. Dedelikte kendinizi o yola adamanız lazım. O zaman bürokrasiyi bırakmanız lazım. Dedelikte içinizde olağanüstü bir sevgi olmalı. Kesinlikle kin tutmamalısınız” diye cevap verdi. Akman'ın, “Öyle olmadığınız için mi dede olmadınız?” sorusuna ise Kılıçdaroğlu, “Hayır, ben öyleyim. Kimseye beddua etmiş değilim. Eğer bir yerde bir yanlışlık varsa önce kendimde kusur ve eksik aramaya çalışırım” dedi.
DERSİM KÖKENLİ ALEVİ KURULUŞLAR DA HEYECANA KATILDI
Öte yandan Kemal Kılıçdaroğlu'nun CHP'nin başına geçmesi, memleketi Tunceli'de büyük sevinçle karşılanırken, Tunceli kökenli Alevi kuruluşlar, yayın organları ve internet sitelerinde de bir heyecan dalgası meydana getirdi. Alevi camiada en önemli tartışma konusunun Kemal Kılıçdaroğlu olduğu belirtiliyor.
MEHDİ BEKLİYORDUK GANDİ GELDİ
Bağımsız iletişim ağı Bianet ile Kurdistan-aktuel.com'da yayımlanan Alevi yazar Hüseyin Aygün'un yazısında, şu ifadeler dikkat çekti: “Amerikalılar ‘we can' demişlerdi. Dersimliler şaşkın, umutsuz, cesur ve temkinli. Yüzyıllardır Mehdi yi bekliyorlar, ‘Mehdi gelecek, bizi kurtaracak'. Şimdilerde Mehdileri Gandi Kemal gibi. Mustafa Kemal in koltuğuna bir Alevi, hem de Kızılbaş Dersimli oturacak! Buna inanmıyorlar. ‘Baykal da oyun çok'. Kurban kesenler, dua edenler, mum yakanlar, adak adayanlar, ‘Alevi Vali yok, CHP'yi Alevilere vermezler' diyenler, ‘Dersimli hem de Pir geleneğinden' diyenler, ‘CHP'yi ancak hemşerimiz diriltir' lafları ve daha pek çok şey.”
“GANDİ KEMAL'DEN BEKLENTİLERİMİZ VE DERSİM'DEN SORULAR”
Hüseyin Aygün, yazısında, Kılıçdaroğlu'ndan beklentilerinin olduğunu ve ona Dersimlilerin soracağı sorular olduğunu dile getirerek, şunları belirtiyor: “1938 felaketinde ailesini kurşun ve sürgünlere veren Nazmiyeli Karabulut ailesinin oğlu Kemal Kılıçdaroğlu, Dersimlilere ne söyleyecek? Devlet adına -hadi devlet değil!-, CHP adına bir özür dileyecek mi? Buzdan adam Öymen CHP vitrininde bir ad olacak mı?Yıllarca ‘Ben Elazığlıyım', ‘Ben Erzincanlıyım' diyen Dersimliler ‘Ben Dersimliyim' diyebilecek mi? Ana dilleri olan Zazaca ve Kürtçe de isterlerse eğitim alabilecekler mi? Cemlerini-cemaatlerini ‘devlet korkusu' olmadan yapacaklar mı? Yüzyıllardır ‘Biz de İslamız, biz de Müslümanız' diyen Kızılbaşlar ‘Biz Kızılbaşız' diyerek dolaşabilecek mi? ‘Tuncelili', ‘Kızılbaş' diye -üstelik mahkeme kararına rağmen- hakim yapılmayan Tuncelili Mahir'in derdine deva bulacak mı? Ordudaki, emniyetteki, bürokrasideki Alevi karşıtlarını terbiye edecek mi?”
***
DEDELİK NEDİR?
Uluslararası Alevi kuruluşu Hakder'in “dedelik” kurumuyla ilgili görüşü şöyle: Sünniler ve Şiilerin camilerde Hocası veya İmamı, Hıristiyanların da kiliselerde papazları olduğu gibi, Alevi toplumunun da Dedeleri vardır. Dede Cem törenlerine önderlik eder, diğer bazı dinsel törenlerde görev yapar. Toplum tarafından saygı görür, birçok konuda ona danışılır. Yani Dede Alevi toplumunun sosyal ve manevi lideridir. Alevilikle ilgili bilgiler bugüne kadar dedelerle, babadan oğula (bazen kızına) aktarılarak ulaşmıştır. Devlet tarafından otoriteye karşı bir tehdit olarak görüldüğü veya aşırı dinci gruplarca dinsizlik sayıldığı için Alevilik eskiden gizli tutulurdu. Son birkaç yıldan beri birçok Alevi dernek ve kurumlarının kurulmasıyla birlikte, Alevilikle ilgili bilgilerin Dedelere, Dede çocuklarına ve yeni nesillere aktarılmasına çaba sarf edilmektedir. Alevi toplumu ve kurumları günümüzde Dedelik yapacak kişilerin kaliteli ve bilgili olmaları koşulunu öne sürmektedirler. Dedelik soydan sürmesi kuralı vardır. Yani babadan oğula geçmektedir.”
-habervaktim-
LOKMAN KOYUNCUOĞLU
MERT ASLAN
HAMDİ BAĞCI
RABİA TAŞCI
İSMAİL ÜNVER
HAMDİ ÜLKER
ÜMMİYE YILMAZ ERÇEVİK
ALİ DEMİRAYAK
HAZAL TAŞ
ALEV AYYILDIZ
HAKAN BAHÇECİ
